Por qué os zurdos son minoría?

Tan solo o 10% da poboación mundial é zurda. Durante séculos, usar a man esquerda estivo mal visto, ata tal punto que a palabra “siniestra” é usada como sinónimo de esquerda (e antónimo de “diestra”). Dous investigadores estadounidenses acaban de demostrar que o baixo porcentaxe de zurdos é o resultado dun delicado equilibro alcanzado entre cooperación e competición ao longo da evolución humana. Tras recopilar numerosos datos de destros e zurdos, Daniel M.Abrams e os seus compañeiros da Escola de Enxeñería e Ciencia Aplicada McCormick, da Universidade Northwestern (EEUU), crearon un modelo matemático que amosa como canto mais social é unha especie maior é a tendencia á lateralidade, que no caso do ser humano tradúcese a predominancia do uso da man dereita.

“O factor mais importante para unha sociedade eficiente é a cooperación; nas sociedades humanas, iso fixo que o 90% das persoas sexan destras durante ao menos os últimos 5.000 anos”. A cooperación favorece a que todos usemos a mesma mano, por exemplo, para poder manexar as mesmas ferramentas. Sen embargo, en certos ámbitos deportivos competitivos (béisbol, boxeo, hockey, tenis de mesa…) os investigadores comprobaron que o número de atletas zurdos ronda o 50%.

Autora: Beatriz Castro

Publicado en 1. Ciencia e sociedade | Etiquetado , , | 8 Comentarios

O último en defensa

Aqui deixovos unha historia que escoitei pola radio que pareceume moi interesante:

Nos últimos cinco meses, e por primeira vez en 40 anos, a apracible vida das 400 vacas da cabana de Casa Grande de Xanceda, un terreo de 170 hectáreas situado na zona máis montañosa Da coruña, viuse alterada por  ataques de lobos. A pequena empresa utilizou métodos alternativos para frear as mandas de lobos: integrar burras novas coas vacas.

«O primeiro paso que dimos foi contactar coas principais asociacións de protección de lobos, pois son as que mellor coñecen o comportamento destes animais e quen, ao noso entender, nos poderian asesorar mellor’. Tamén pediron consello a unha organización de protección de animais carnívoros de Namibia, pois ‘eles teñen inmensos problemas con leopardos e guepardos que atacan ó gando’, engade.

Segundo explican na empresa, unha vez que se acostuman a estar co gando, as burras protexen as vacas coma se se tratase da súa propia familia. Ao contrario do que fan as vacas, as burras enfróntanse aos lobos, polo que estes prefiren buscar a súa presa en calquera outro lugar para evitar riscos. Ademais, recordan, as borricas ‘ornean alertando así da presenza do lobo’. É un método alternativo que tamén veñen utilizando os gandeiros dos Alpes suízos.

Esta medida, á que se engadiron uns chocallos, permitiu reducir drásticamente os ataques de lobos: un só e sen consecuencias graves en tres meses.

Non obstante, o equipo de Casa Grande de Xanceda mantense en garda.

Autor: Jesús López

Publicado en 3. Saúde e calidade de vida, 4. Cara a unha xestión sustentable | Etiquetado , , | 11 Comentarios

Daltonismo

A realidade que contemplo… dame dúbidas de si o que estou a ver é o certo. E para «certo», é que non podemos ver a realidade, soamente facemos unha interpretación dela mediante os nosos sentidos. Pero a verdade é que por agora vainos bastante ben a todos,  e mentras vexamos onde se divide a calzada da aceira, non teremos ningún problema.  Aínda así, eu posúo daltonismo, e vou a deciros o que concerne.

O cerebro recopila información mediante os sentidos, e se algún destes vese afectado ou exiguo, terá consecuencias negativas á hora da resposta, xa que o cerebro está creado para percibir todo os estímulos que ofrecen as cores que pode observar un ollo «san». É dicir, que a min non me chega algún dato pouco importante. Pero tamén reflicten estos efectos na sociedade, por exemplo: a hora de elexir algunha profesión onde hai que superar un recoñecemento médico, como para piloto, policía e a súas variantes ou simplemente TEDAX, se non quero morrer xoven.

No noso ollo temos células receptivas da cor chamadas conos, e outras receptivas da escala de grises (para cando estamos a oscuras) chamadas bastóns. Existen tres tipos de conos, destinados cada un a percibir unha cor determinada: vermello, verde e azul. Grazas á combinación destos tres, podedes ver ata 20 millóns de cores. Os daltónicos en cambio non, xa que temos un fallo xenético hereditario.

As nais fillas de  pais daltónicos son as que a transmiten, pero en poucos casos o sofren. Vou deixar que vós expliquedes o porqué, sobre todos os de ciencias que isto debería ser moi sinxelo. No caso contrario consultar a Adela ou a Juan Mayor.

E para os demáis, engaderei que hai diferentes tipos de daltonismo, pero tampouco os mencionarei, vós seredes os protagonistas (secundarios) desta noticia.

Como información persoal complementaria, eu sospeito que conservo os tres conos, pero teño un defecto funcional polo que confundo unha cor con outra. Este caso de daltonismo chámase tricromático anómalo, e é o máis abundante      


Autor: Santiago de la Iglesia

Publicado en 3. Revolución xenética e celular, 3. Saúde e calidade de vida | Etiquetado , , , , | 25 Comentarios

Lupus: o mal das mil caras

No día de hoxe, 10 de Maio, celébrase o día mundial do Lupus. Moitos de vós seguramente nunca oístes falar del e non o coñezades, pero trátase dunha enfermidade que está presente nunha gran cantidade de españois.

Son máis de 30.000 afectados, a maioría mulleres (9 de cada 10 afectados son mulleres). Permitídeme dirixirme agora a aqueles que fosen afeccionados (ou visen algúns capítulos) da serie «House«: pensade, cal era esa enfermidade que sempre estaba entre o taboleiro de diagnósticos pero nunca era o resultado? A que agora xa vos resulta máis familiar?

Pois ben, a razón pola que esta enfermidade sexa tan persistente ao longo da serie é porque a menudo pode ser confundida con outras moitas patoloxías. De feito, o lupus coñécese como «o gran imitador», por iso é moi difícil de diagnosticar. Os síntomas poden aparecer e desaparecer, e mudan de moderados a graves, e en calquera momento poden aparecer novos síntomas. Pero, como podemos diagnosticar esta enfermidade?

O lupus é unha enfermidade crónica, sistémica e autoinmune, é dicir, que o sistema inmunitario se afecta e ataca ás células e tecidos sanos. Pode afectar a todo o corpo, malia que os sitios máis frecuentes son o aparato reproductor, as articulacións, a pel, os pulmóns, os vasos sanguíneos, os riñóns, o fígado (o primeiro que soe verse afectado) e o sistema nervioso.

A día de hoxe, o lupus non ten cura, é unha enfermidade para toda a vida. A súa causa descoñécese, e os múltiples síntomas que pode presentar dificultan a invención dun tratamento definitivo e absoluto. O investimento en I+D+i é a esperanza para todas as persoas afectadas. Existe algún avance na investigación do seu tratamento?

Coñecedes algunha asociación ou federación de enfermos de Lupus en España? E na Coruña?

Autora: Sara Otero

Publicado en 3. Inmunoloxía e farmacoloxía, 3. Saúde e calidade de vida | Etiquetado , | 26 Comentarios

A comunicación

As ciencias da comunicación son aquelas disciplinas das ciencias sociais que se encargan de estudar a esencia dos procesos de comunicación como fenómenos en si mesmos, os medios que se empregan e o conxunto semiótico que constrúen, xerando os seus propios métodos de estudo e ferramentas analíticas.  Son unha ferramenta básica para comprender a natureza das sociedades, así como a comunicación diaria entre persoas ou entre grupos de persoas, xa sexa na súa dimensión institucional ou na comunitaria.

Estas  ciencias  son unha nova rama que xurdiu da socioloxía, a cal lle achegou as bases metodolóxicas para os primeiros estudos levados a cabo de forma sistemática. Naceu a principios do século XX, como consecuencia das inquietudes epistemolóxicas que xeraron o xurdimento dos medios de comunicación masivos (primeiros xornais e radiodifusoras, o primeiro medio masivo electrónico de comunicación).
 Gutenberg, non foi senón ata a década de 1920 cando se levaron a cabo os primeiros estudos sobre a influencia da propaganda no contexto da Europa da Segunda Guerra Mundial, co ascenso dos réximes fascistas de Alemaña e Italia.

O proceso de comunicación é absolutamente fundamental para todos os procesos psicolóxicos e sociais. Se non se realizase o acto de comunicación con outras persoas, ninguén podería desenvolver os procesos mentais humanos e a natureza humana social que os distingue doutros

Que avances foron posibles grazas a comunicación?

De que maneira desarrollouse o proceso de comunicación?

Que inventos facilitaron a comunicación entre os humanos?

Autor: Amir Pose

Publicado en 1. Ciencia e sociedade | Etiquetado , , | 28 Comentarios

La voz que enamora


Generalmente lo primero que nos atrae de una persona es su físico, luego queremos conocerla y saber  si congeniamos con ella, pero que su voz sea lo que nos atraiga y hasta pueda llegar a enamorarnos no es muy factible. Sin embargo el efecto que produce la voz en una relación es importante; el tono, las palabras, el acento y el grado de conversación que puede establecerse entre las dos personas, parecen ser aspectos de peso en el enamoramiento.

Se han realizado investigaciones científicas para comprobar que la voz tiene un efecto contundente en la formación de la opinión sobre una persona, incluso éstas investigaciones señalan que existen voces que son muy atractivas como las de tonos más bajos, y que además a través de ella se pueden trasmitir otros aspectos como la imagen física, emocional y psíquica.

Podemos llegar a considerar que conocemos a una persona por su voz aunque fisicamente no sepamos como es, pues con sólo escuchar su tono y agudeza, la voz puede trasmitir seguridad o incertidumbre lo que a su vez nos lleva a hacernos una idea de la persona, a tal grado de considerarla paciente, tranquila nerviosa, atractiva, inteligente, etc.

Otro estudio a cargo de Daly y Bench señalaba que aún cuando el efecto visual influye en la percepción que se forma uno de las personas, el efecto de la voz es aún mayor para formarse una imagen o idealizarla.

Autora: Laura González

Publicado en 1. Ciencia e sociedade, 2. Os Homínidos | Etiquetado , , , | 30 Comentarios

Os avances non paran

Por fora, un cubo de cristal galardoado en varios premios de arquitectura. Por dentro, unha colección sobre ciencia descoñecida ata agora. Así é a nova sede do Museo Nacional de Ciencia e Tecnoloxía (Muncyt), que se inaugura o próximo 4 de maio na Coruña. Un novo espazo cultural que se abre, en plena crise, grazas ao traballo dos últimos anos.

O prisma de cristal, de vidro acanalado e translúcido, está situado xunto a praia de Riazor. Foi deseñado por AceboxAlonso Studio. Seguindo o director do museo, é un edificio moi singular. En total, a resplandecente sede do Muncyt custou 23 millóns de euros de inversión. En total, ocupa 6.000 metros cadrados, dos que algo mais da metade se dedican a exposicións en seis salas.

Xunto ao enorme anaco do jumbo Lope de Vega, instalado na sala Iberia e que se pode visitar por dentro , se mostran, na sala Maiúsculas, pezas relevantes polas súas dimensións e importancia histórica, como o primeiro acelerador de partículas que se construíu en España, do ano 1957, a antiga linterna do século XIX do cercano faro de Hércules…

Cun plan museístico que quere sobrepasar a visión tradicional do museo como exposición estática, este novo espazo pretende estimular a curiosidade e o interese dos visitantes de calquera idade.

Autora: Beatriz Castro

Publicado en 1. Ciencia e sociedade, 1. O traballo científico | Etiquetado , | 28 Comentarios

O pectus excavatum

O «pectus excavatum» é unha malformación conxénita da caixa torácica na que as costelas e o esternón crecen de forma anormal. Isto produce un efecto de afundimento no peito, facendo visibles incluso as pulsacións.

Pode presentarse xa no nacemento, pero o mais normal é que comece a notarse a partir da pubertade, xa que vaise afundindo pouco a pouco co paso do tempo. De feito, pode afundirse tanto que acabe dificultando a función cardiaca e respiratoria, neste caso sería necesario tratalo, pero noutros casos é un problema unicamente estético, é dicir, o peito afúndese un pouco, pero non tanto como para colisionar có corazón ou cós pulmóns.

Hai dúas formas de tratalo, a primeira é a técnica de Ravitch que é unha ciruxía invasiva que consiste en fracturar ó esternón, colocalo no seu sitio e poñerlle unha prancha de metal xusto detrás para que non se mova. A outra forma é a técnica de Nuss que é unha ciruxía mais moderna, mais eficaz e menos invasiva, xa que consiste en introducir por un costado unha vara e, con ela, poñer o esternón no seu sitio, facendo así que desapareza a malformación. Esta vara poderá ser retirada despois de tres ou catro anos, xa que o esternón estará fixo e non volverá a afundirse.

Por último só me queda dicir que o pectus excavatum é unha malformación que eu mesmo padezo, aínda que non tan pronunciada como poidades ver en fotos, ou polo menos por agora… Aínda que tamén é posible que quede así e non se afunda mais, nese caso non precisaría operación e sería cousa de ir ó ximnasio para disimulalo.

¿Coñecíades o pectus excavatum? ¿Credes que é necesario operalas? ¿Por qué? E, por último, ¿vós qué faríades se tivésedes pectus excavatum?

Autor: Christian Sandá

Publicado en 3. Saúde e calidade de vida | Etiquetado , , , | 32 Comentarios

Gato por Lebre

Imaxe na que podemos ver o desmesurado do seu tamaño

O ano pasado ampliouse a capacidade productiva da Presa das Tres Gargantas ata os 22500 MW (máis de 16 centrais como a de As Pontes, a novena máis contaminante de Europa, que ten a chimenea máis alta do continente e cubre o 5% da demanda nacional de electricidade). Esta presa é a máis grande do mundo, e está situada en China. Construise entre 1994 e 2010.

 

Quizais sexa o exemplo máis claro de cómo unha central hidráulica afecta ó seu entorno: 2 millóns de persoas foron botadas das súas casas para construíla, repartidas en 19 cidades e máis de 320 pobos. En total, o embalse mide 630 km de largo (de aquí a Madrid), cunha lonxitude de case dous kilómetros e medio e douscentos metros de altura. Mentres se construía (ademais de morrer máis de 100 obreiros), diversas organizacións velaron pola preservación de restos Paleolíticos, Neolíticos e de antigas dinastías chinas que quedaban na zona. O goberno non parouse a sacalos de alí.

Extinto pola PresaPero eso non é o que nos ocupa. Ca construcción de semexante mastodóntica presa, chegouse a cambiar o ambiente da zona, debido a que a evaporación que experimentou a masa de auga total converteuse en algo imposible de asimilar polo ecosistema, e alterou totalmente o ciclo da auga (que non deixa de ser a fonte de vida) e a humidade da zona. Ademais, destruíu o hábitat de numerosos animais, chegando a, por ela mesma, extinguir ó xa de por sí débil Delfín do Río Chino, que adoitaba vivir no Yangtze, e era un delfín dunha curiosa cor rosada.

¿Coñecedes máis solucións que ó final non resultaran (ou non resulten) tan boas como parecen (deixando de lado os xa famosos biocombustibles)?

Autor: Mateo Fernández

Publicado en 2. O noso lugar no universo, 3. Saúde e calidade de vida, 4. A auga, 4. Contaminación, 4. Enerxías renovables, 4. Riscos naturais | Etiquetado , , | 27 Comentarios

Gliese 667 Cc

Nas estrelas mais comuns da Vía Lactea  (as ananas vermellas), un equipo internacional de astrónomos descubriu que as suas zonas de habitabilidade teñen decenas de milleiros de planetas rochosos.

O redor do 40% de todas as estrelas  ananas vermellas teñen unha súper-Terra orbitando na sua zona de habitabilidade, unha zona que permite a existencia de auga líquida sobre a superficie do planeta. Isto abrirá a excitante posibilidade de estudar a atmosfera destes planetas e buscar sinais de vida.

Un dos planetas descubertos entre as ananas vermellas é ‘Gliese 667 Cc’. É o segundo planeta deste sistema triple estelar e parece estar situado cerca do centro da zona de habitabilidad. Ainda que este planeta é máis de catro veces máis pesado que a Terra, é o máis parecido ao noso planeta de todolo atopados ata o momento, e casi con total seguridade conta con as condicions adecuadas para a existencia de auga líquida na súa superficie.

Autora: Naomí Mosquera

Publicado en 2. O noso lugar no universo, 2. Universo | Etiquetado , , , | 27 Comentarios